Van adres naar bezonningsrapport in 3 minuten: zo werkt Schaduwplan

Wat is Schaduwplan?

Schaduwplan is een web-app die van elk Nederlands adres binnen vijf minuten een court-admissibel bezonningsrapport maakt. De tool draait volledig in de browser, gebruikt open overheidsdata van 3DBAG, BAG en AHN4, en toetst de uitkomsten tegen de TNO-norm en gemeentelijke varianten. Een rapport dat bij een zelfstandig bureau zoals HoeveelZon, SchaduwSimulator of HBA €295 tot €535 kost, loopt bij grote ingenieursbureaus (DGMR, Peutz, Nieman) op tot €2.000 tot €5.000 per rapport met een doorlooptijd van één tot drie weken. Bij Schaduwplan kost hetzelfde rapport €29 en vijf minuten.

Het rapport bevat een 3D-scene van de bestaande bebouwing, een tekentool voor de geplande uitbouw of dakopbouw, meetpunten bij de relevante ramen en buitenruimtes, zonuurberekeningen op peildagen, en een side-by-side vergelijking van de referentiesituatie met de proposed situatie. Geen abonnement, geen account verplicht voor de preview, betalen pas bij download.

Van adres naar rapport: de stappen uitgelegd

De kernclaim — drie minuten — slaat op de actieve tijd aan de computer. Reken met vijf minuten als je zorgvuldig meetpunten plaatst en de geplande bebouwing uit een bouwtekening overneemt. De volgorde is altijd hetzelfde.

1. Adres invoeren. Je start met een Nederlands adres (straat, huisnummer, plaats of postcode). De PDOK Locatieserver geocodeert dat naar een specifiek BAG-pand. De 3D-scene laadt automatisch met alle bebouwing in een straal van 150 meter op basis van 3DBAG. Geen 3D-kennis of CAD-software nodig.
2. Geplande bebouwing tekenen. Selecteer je eigen perceel of dat van de buren en teken de geplande uitbouw, dakopbouw, veranda of complete nieuwbouw. De tool snapt aan perceelgrenzen uit BAG, dakhoogtes uit AHN4, en de hoogtes uit de bouwtekening die je hebt. Voor vrijstaande objecten (schuurtje, carport) is een vrije vorm beschikbaar.
3. Meetpunten plaatsen. Klik op de relevante ramen (75 cm boven vloerpeil, zoals de TNO-norm voorschrijft) en op buitenruimtes zoals terras of tuinbed. Per meetpunt bereken je automatisch zonuren op de TNO-peildagen (19 februari, 21 juni, 21 oktober) plus je eigen gekozen datum als je een specifiek scenario wilt uitlichten, zoals een tuinfeest in augustus.
4. Norm kiezen en analyse draaien. Kies tussen lichte TNO, strenge TNO, of een gemeentepreset zoals de Haagse norm. De analyse draait op 1-uursintervallen, met positionering op het Rijksdriehoekstelsel (EPSG:28992) — dezelfde projectie die de officiële overheidsbronnen gebruiken. Resultaat: een tabel met zonuren voor en na de geplande bebouwing per meetpunt, en een heatmap op maaiveldniveau.
5. Rapport downloaden. De PDF wordt client-side gegenereerd. Inhoud: cover met adres en 3D-render, uitgangspunten (gekozen norm, peildata, coördinatenstelsel), bezonningsdiagrammen per peildag met kloktijden op 1-uurinterval, TNO-toetstabel (meetpunt, referentie, proposed, delta, status), methodologie-appendix en bronvermelding. Je rekent €29 af en downloadt direct.

Welke data zit eronder — en waarom dat juridisch telt

Schaduwplan gebruikt drie publieke bronnen: 3DBAG voor 3D-gebouwmodellen, BAG voor adres- en perceelgegevens, en AHN4 voor maaiveldhoogtes. Alle drie zijn open, beheerd door het Rijk of gerenommeerde kennisinstellingen, en worden door de Raad van State en professionele bureaus geaccepteerd als gezaghebbend.

Volgens de Raad van State (uitspraak Almelo, 18 januari 2023, ECLI:NL:RVS:2023:172) zijn TNO-normen gebaseerd op dit type data “niet ongebruikelijk” om te hanteren. In de Ootmarsum-uitspraak van 2013 (ECLI:NL:RVS:2013:191) vernietigde de Raad van State een bestemmingsplan juist omdát er geen bezonningsstudie met deze bronnen was uitgevoerd. De beschikbaarheid van authentieke bronnen is inmiddels zó vanzelfsprekend dat hun afwezigheid als procedurele fout wordt beoordeeld.

Wat staat er in het PDF-rapport

Een bezonningsrapport dat bij rechter en gemeente serieus wordt genomen bevat vaste elementen. Schaduwplan genereert deze standaard, in lijn met de Krimpense leidraad — het meest gedetailleerde officiële gemeentelijke template in Nederland. Het rapport bevat:

• Cover met adres, datum van het onderzoek en een 3D-render op midzomerzon (21 juni, 12:00 CEST).
• Uitgangspunten: gekozen norm (lichte TNO, strenge TNO, Haagse, etc.), peildata, tijdsintervallen, coördinatenstelsel en alle aangepaste parameters.
• 3D-bezonningsdiagrammen per peildag en per uur, side-by-side (referentie en proposed), met noord-pijl en schaalbalk.
• Quantificatie per meetpunt in tabelvorm: zonuren tot op de minuut, voor en na de geplande bebouwing, inclusief de delta.
• Expliciete TNO-toetsing: per meetpunt een pass, nipt of fail, gekoppeld aan de tweeurennorm of de strenge drie-urennorm.
• Methodologie-appendix: welke bronnen (3DBAG, BAG, AHN4), welke software, welke aannames (bomen en schuttingen uitgesloten conform jurisprudentie), en een disclaimer die aangeeft dat het rapport indicatief is en voor formele bestuursrechtelijke procedures verificatie door een beëdigd expert wordt aanbevolen.

De inhoudsopgave volgt exact de structuur die consultancies als Handel Bouwadvies, Blauwdruk Bouw en Bezonningsingenieur hanteren. Jouw rapport leest daardoor voor ambtenaren en rechters als een vertrouwd document, niet als een app-export.

Hoe nauwkeurig is de berekening?

Zonuren worden berekend op 1-uursintervallen over 365 dagen per meetpunt. Per meetpunt levert dat ongeveer 5.840 berekeningen per jaar. De zonnebaan wordt gemodelleerd met de SunCalc-algoritmes, die op het niveau van seconden overeenkomen met de officiële efemeride-tabellen van het US Naval Observatory. De positionering gebruikt het Rijksdriehoekstelsel (EPSG:28992), de projectie van de Nederlandse overheid, en converteert voor weergave naar WGS84.

Tijd wordt intern in UTC berekend en bij weergave geconverteerd naar CET of CEST, met correcte DST-overgangen op de laatste zondag van maart en oktober. Dat is relevant: de TNO-peildag 21 oktober valt in de week van de DST-wissel, dus een 13:00-klokmoment betekent op 20 oktober iets anders dan op 28 oktober. Ons model zit daar bovenop.

De Raad van State accepteerde in de Voorburg-uitspraak van 5 april 2023 (ECLI:NL:RVS:2023:1329) dat een hoogtediscrepantie van 3 cm (8,21 m versus 8,24 m) verwaarloosbaar is. De 50 cm-resolutie van AHN4 zit ruim onder elke gerapporteerde relevante drempel, maar we documenteren onze aannames expliciet in de appendix zodat elke tegenexpert de gebruikte inputs kan reproduceren.

Wanneer je toch een bureau nodig hebt

Eerlijk over de grenzen: Schaduwplan dekt ongeveer 95% van de bezonningsvragen die Nederlandse huiseigenaren, architecten en gemeenten tegenkomen. De resterende 5% vragen een menselijk bureau. Dat is het geval bij:

• Grote gebiedsontwikkelingen met complexe welstandseisen waarbij een beëdigd expert als getuige-deskundige bij een zitting moet verschijnen.
• Gemeenten die “maximale planologische mogelijkheden” als referentie eisen in plaats van de bestaande bebouwing — dat vergt een handmatige interpretatie van het bestemmingsplan.
• Historische binnensteden met afwijkende schaduwhistorie waarbij een extra literatuuronderzoek wordt geëist.
• Situaties waarin het bouwplan nog sterk kan veranderen en iteratief ontwerpen met een architectenbureau eenvoudiger is dan telkens een nieuw rapport downloaden.

In die gevallen adviseren we om de Schaduwplan-analyse als vertrekpunt te gebruiken. Je hebt dan al een onderbouwde eerste inschatting en een gesprek met het bureau gaat sneller — zij hoeven geen week kwijt aan intake en 3D-modellering.

Voor wie Schaduwplan het verschil maakt

De tool is in eerste instantie ontworpen voor vier groepen. Een bezorgde buur die binnen zes weken een onderbouwd bezwaarschrift moet indienen. Een huiseigenaar die een uitbouw plant en conflicten met buren of de gemeente wil voorkomen. Een architect of bouwkundig ontwerper die bezonningsstudies als onderdeel van de vergunningaanvraag levert. En een gemeente-ambtenaar die een ingediende studie moet valideren tegen het lokale afwegingskader.

Voor nieuwsgierige tuinliefhebbers die simpelweg willen weten hoeveel zon hun terras krijgt, is de gratis preview meestal voldoende — het PDF-rapport is bedoeld voor officieel gebruik, niet voor hobby-vragen. Voor grote projectontwikkelaars en hoogbouwspecialisten is de tool een startpunt; complexe scenario’s met tientallen torens vragen een gespecialiseerd bureau.